Epidemiologie

Exacte epidemiologische gegevens over brandwonden in BelgiŽ zijn nog steeds niet beschikbaar. Extrapolatie van cijfers uit de Verenigde Staten leert ons dat in BelgiŽ per jaar ongeveer 120.000 mensen (1,2% van de bevolking), brandwonden oplopen waarvan er Ī 10.000 (0,1%) in het ziekenhuis dienen te worden behandeld, hetzij poliklinisch, hetzij met opname (2,6). Een 800-tal van deze brandwondenpatiŽnten zullen in gespecialiseerde centra terechtkomen. Gemiddeld 150 mensen sterven jaarlijks in BelgiŽ aan de gevolgen van brandwonden.

Meer dan 50% van de brandwonden doen zich voor bij kinderen jonger dan 5 jaar (6): deze hoge frequentie wordt toegeschreven aan de nog gebrekkige ontwikkeling van motorische en cognitieve functies (al dan niet gepaard met onoplettendheid van de ouders). In een aantal situaties dient de mogelijkheid van "battered child" overwogen te worden.

Algemeen blijken jongens vaker onderhevig aan brandwonden dan meisjes (80% van de ongevallen en 60% van de dodelijke ongevallen komen voor bij mannen). Mogelijks kan dit bij kinderen jonger dan 5 jaar verklaard worden door een verschillend gedrag gebaseerd op het aangeleerd vrouwelijk of mannelijk rolpatroon.

Ondanks alle vooruitgang in diagnostiek en behandeling betekent een uitgebreide brandwonde voor de patiŽnt nog steeds langdurige fysische en psychische pijn met vaak blijvende verminking. Daarbij komt nog de zware financiŽle belasting, zowel voor de patiŽnt en zijn familie als voor de ziekteverzekering en de maatschappij.

Oorzaken

Algemeen

Brandwondenletsels, in de brede zin van het woord, kunnen door uiteenlopende etiologieŽn veroorzaakt worden:

  • thermische brandwonden (hitte, bevriezing)
  • elektrische brandwonden (elektrocutie)
  • chemische brandwonden (zuren, loog)
  • radiogene brandwonden (zon, radiotherapie)

De thermische brandwonden (warmte) komen het frequentst voor.

Specifiek

In dalende volgorde van frequentie kunnen de voornaamste oorzaken van brandwonden als volgt worden gerangschikt (16):

  • hete vloeistoffen en stoom (scalds): dit is veruit de meest frequente oorzaak, met name bij kinderen; de diepte van deze brandwonden is erg variabel en vaak moeilijk te beoordelen
  • vlammen: hierbij komt de patiŽnt rechtstreeks met vuur in contact; vaak betreft het diepe brandwonden
  • flashburn (bij ontploffingen): hierbij is er geen rechtstreeks contact met het vuur maar staat de patiŽnt wel bloot aan de stralingshitte. Deze kan erg hoog zijn (> 1000įC) maar omdat de contacttijd meestal heel kort is, valt de diepte vaak mee
  • contact met hete voorwerpen: de ernst van de verbranding hangt af van de temperatuur van het voorwerp, de duur van het contact en de eventuele combinatie met druk (b.v. strijkrol)
  • chemicaliŽn: diverse stoffen kunnen door hun chemische reactie brandwonden veroorzaken die zelfs geruime tijd na het ongeval nog verdere schade kunnen teweegbrengen
  • elektrische stroom: stroomdoorgang in de diepte kan uitgebreide inwendige schade veroorzaken

Een nieuwere oorzaak van verbranding is oververhitting of ondeskundig gebruik van een microgolfoven. Ook te langdurige zonnebankexpositie, met meestal graad I of zelfs graad II brandwonden, wordt tegenwoordig vaker gezien. Tevens frequent zijn brandwonden door het toegenomen aantal houtkachels en open haarden evenals de stijgende populariteit van barbecues, fondues of gourmets. Tenslotte is in diverse centra eveneens een stijging vastgesteld van het aantal brandwonden bij psychiatrische patiŽnten, ten gevolge van een tentamen suicidi.

Ofschoon hieromtrent geen officiŽle cijfers voorhanden zijn zou mogelijks het aantal brandwonden in de voorbije 5 ŗ 10 jaar licht afgenomen zijn, dit tengevolge van de steeds strengere voorschriften voor brandbeveiliging (cfr. gebruik van onontvlambaar materiaal en van rookdetectors) evenals een toegenomen bewustzijn bij het publiek (cfr. campagnes in de media). Ook in de bedrijven worden alsmaar hogere eisen gesteld om arbeidsongevallen door chemische en elektrische verbranding te voorkomen. Tenslotte hoopt men dat de agressieve anti-tabakscampagnes, in de USA maar ook wel bij ons, een daling van het aantal rokers en de daarbij horende brandongevallen met zich mee zullen brengen.